مجتبی راعی از جمله فیلمسازانی است كه به سینمای دینی اهمیت زیادی می‌دهد. او فارغ‌التحصیل كارگردانی سینما از دانشكده سینما تئاتر دانشگاه هنر است. اولین فیلمش با عنوان «انسان و اسلحه» را به عنوان پایان‌نامه تحصیلی‌اش ارائه داد و این آغازگر فعالیت حرفه‌ای او در سینما شد.

ترنج پایان یک سه گانه

گفت‌وگوی با «مجتبی راعی» كارگردان فیلم «ترنج»


مجتبی راعی از جمله فیلمسازانی است كه به سینمای دینی اهمیت زیادی می‌دهد. او فارغ‌التحصیل كارگردانی سینما از دانشكده سینما تئاتر دانشگاه هنر است. اولین فیلمش با عنوان «انسان و اسلحه» را به عنوان پایان‌نامه تحصیلی‌اش ارائه داد و این آغازگر فعالیت حرفه‌ای او در سینما شد.

ترنج پایان یک سه گانه

در كارنامه این فیلمساز آثار شاخصی چون «عصر روز دهم»، «تولد یك پروانه»، «صنوبر»، «سفر به هیدالو» وجود دارد كه بنا به گفته این كارگردان ساخت فیلم «ترنج» پایان سه‌گانه‌اش بوده است. او به مخاطب خاص در سینما قائل است و تعریف خودش را از مخاطب خاص در سینما دارد. معتقد است كه در سینمایی كه بازیگران و استارها نقش صددرصدی داشته باشند، سینمای آن كشور هویت خود را از دست داده، راعی تفكر كارگردان و فیلمنامه را در تولید یك فیلم مهم دانسته و اذعان دارد كه سینمای امروز بسیاری از مشتریان سینما، تماشای فیلم در سینما را از سبد فرهنگی خانواده خارج كرده‌اند.

تقریبا 10 فیلم سینمایی ساخته‌اید كه در میان آنها برخی فیلم‌ها مثل «سفر به هیدالو» یا «تولد یك پروانه» نگاه مشتركی به مضامین مذهبی دارند، به نظر می‌رسد شما هم با ساخت «ترنج» می‌خواهید در این ژانر و موضوع به یك سه‌گانه برسید؟

بله. درست است. البته ساخت این سه‌گانه از قبل طراحی نشده بود و در طول زمان به این نتیجه رسیدم چرا كه بعد از تولید «تولد یك پروانه» و سپس «سفر به هیدالو» و حالا ترنج این نوع فكر با گذشت 10 سال همچنان ادامه داشت و «ترنج» توانست كامل‌كننده این سه‌گانه باشد.

یك نوع پس‌زنی در فیلم‌های دینی از سوی مخاطب امروز وجود دارد، اینكه وقتی فیلم دینی اكران می‌شود، مخاطب چندان رغبتی برای تماشا ندارد، به‌طور حتم این به خاطر دینی بودن نیست،‌ به نظرتان چه مسئله و مشكلی در این میان وجود دارد؟

ببینید، همه ما مسلمان هستیم اما متا��فانه در این سال‌ها تولیدات دینی ما همراه با شعار و شعارزدگی بوده، حتی تلویزیون نیز كه باید شبكه‌های خود را با برنامه‌های مختلف پر كند در اكثر اوقات دست به تولید سریال‌های شعاری می‌زند و وارد حیطه شعار می‌شود و همین امر یك نوع پس‌زدگی را ایجاد كرده و كسانی كه در این زمینه فیلم می‌سازند با این مشكل روبه‌رو هستند.

ترنج پایان یک سه گانه

البته فارغ از توجه مخاطبان امروز سینما به این نوع فیلم‌ها، یك حساسیت نیز از سوی مدیران وجود دارد، حساسیت‌های زیادی درباره موضوعات مذهبی در تولید فیلم یا سریال وجود دارد، این حساسیت‌ها برای فیلم شما وجود نداشت؟

همیشه كار مذهبی و جنگی در كشور همراه با نظرهای متعدد بوده چرا كه این حوزه‌ها، مدعیان زیادی در كشور دارد و در این زمینه كار كردن با توجه به شرایط موجود سخت است. اما فیلم «ترنج» فراتر از یك كار مذهبی معمولی است و درباره مرگ صحبت می‌كند و خوشبختانه صحبت از مرگ در فیلم‌ها جا افتاده است هم از سوی مخاطب و هم مدیران سینمایی و مسئولان فرهنگی. اما به‌طور كلی پرداختن به موضوعاتی چون جنگ و دین یا پرداختن به صنوف مختلف در ایران همیشه با مشكل روبه‌رو بوده.

منظورتان واكنش‌هایی است كه وجود دارد؟ نامه‌های شكایت و...

بله. ببینید اگر در یك فیلم از یك پلیس یا پزشك صحبت شود كه این گروه اشتباهی داشتند، فردای آن روز، نامه‌های رسمی و شكایت‌ها دیده می‌شود و این در حالی است كه همه می‌دانیم، افراد در طول زندگی خود در هر شغل و سمتی خطا می‌كنند. به نظرم همین واكنش‌ها موانع اصلی فیلمسازی در حوزه اجتماعی و حتی مذهبی یا جنگ است.

برای برطرف كردن این ذهنیت باید از كجا شروع كرد؟

باید در جامعه ظرفیت كلی را برای پذیرفتن برخی واقعیات و موضوعات به وجود آورد تا فیلمسازان نیز بتوانند به خوبی نه از روی غرض و نیت خاص فیلم خود را بسازند. این ظرفیت به مرور زمان ایجاد می‌شود. اینكه صنوف ما در هر رشته‌ای نقدپذیر باشند و بتوان به راحتی با آنها در قالب یك اثر سینمایی صحبت كرد. اما ما صنوفی در جامعه داریم كه حتی اشتباه‌های خود را پنهان كرده یا موضع‌گیری در این باره دارند.

ببینید، سینمایی كه مبنای آن بر اساس تفكر باشد، آرام آرام تماشاگر خود را پیدا می‌كند.این فیلم‌ها مخاطب خاص خود دارند. به نظرم در سینما بازیگران تمام حرف را نمی‌زنند و كارگردان و تفكر موجود در فیلمنامه باید برندی باشد برای تماشاگر نه چهره بازیگر.

با توجه به شرایطی كه فرمودید، همیشه ساخت این نوع فیلم‌ها با موضوعات خاص یك نوع خودسانسوری برای فیلمساز به همراه می‌آورد، این خودسانسوری در ساخت «ترنج» در شما دیده شد؟

همانطور كه گفتم، «ترنج» علاوه بر مضمون دینی، نوعی عرفان را به همراه دارد و خوشبختانه در این مورد مدعی نیز كمتر است. اما این را قبول دارم تا زمانی كه ظرفیت لازم وجود نداشته باشد، نتوان درباره موضوعات دینی صحبت كرد، خودسانسوری همراه فیلمسازان خواهد بود.

شما به مخاطب خاص در سینما اعتقاد دارید ؟ اینكه فیلمی در سینمای ایران ساخته شود كه مخاطب خاص دارد؟

اساسا كمتر فیلمی است كه بتواند به صورت همه‌جانبه نظر مخاطبان را جلب كند. در ایران گروهی هستند كه سینمای پلیسی یا جنایی دوست ندارد و گروهی هستند كه موضوعات عرفانی را در قالب فیلم دوست ندارند. اما مشكل ما در تماشاگران سینما، بودن یا نبودن مخاطبان خاص نیست. در حال حاضر تماشاگرانی كه روزگاری مشتری پروباقرص سینما بودند، سینما را از سبد فرهنگی خود كنار گذاشته‌اند.متاسفانه در این سال‌ها آنقدر فیلم‌های نازل اكران شده كه سینما مشتری‌های خود را از دست داده است.

ترنج پایان یک سه گانه

با توجه به آمار فروش فیلم‌های پاییز به مقایسه با تابستان فروش خوبی نداشت، وضعیت اكران و فروش «ترنج» چطور است؟

می‌گویند این فیلم مضمون دینی دارد و بهتر است محرم اكران شود. اما این دلیل نمی‌شود كه تماشاگر حتما در این ایام به سینما بیاید. بسیاری از افراد هستند كه در محرم به سینما نمی‌روند. در اكران ترنج تجربه خوبی نداشتم و این به نوع مدیریت در عرصه فرهنگ و هنر باز می‌گردد.

مخاطب امروز به استار و فیلم‌های اجتماعی بیشتر علاقه نشان می‌دهد، استقبال «ترنج» را در سینمای امروز چطور می‌بینید؟

ببینید، سینمایی كه مبنای آن بر اساس تفكر باشد، آرام آرام تماشاگر خود را پیدا می‌كند.این فیلم‌ها مخاطب خاص خود دارند. به نظرم در سینما بازیگران تمام حرف را نمی‌زنند و كارگردان و تفكر موجود در فیلمنامه باید برندی باشد برای تماشاگر نه چهره بازیگر. اگر سخت‌گیری‌ها زیاد باشد، سطح تفكر پایین می‌آید و فیلم‌ها نیز نازل می‌شوند و در این نوع سینما است كه استار برای تماشاگر و سازندگان فیلم مهم می‌شود. كشوری كه بازیگران نقش صددرصدی داشته باشنداین سینما مشكل دارد. نباید بازیگران تعیین‌كننده فیلم باشند و در این وقت است كه باید بگوییم سینما هویت خود را از دست داده است.البته این نكته را هم بگویم كه برخی از ستارگان هم فیلم‌های خوب دارند و برخی نیز كه فقط به خاطر دستمزد جلوی دوربین می‌روند، فیلم‌هایی كه بازی می‌كنند ماندگار نبوده و در یاد مردم هم نمی‌ماند.

این فیلم به نظر می‌رسد به لحاظ تصویری یك نوع شعار و مستقیم‌گویی را به همراه داشته باشد، به نظرتان اینطور نیست؟

خیلی سعی كردم كه این شعارگویی در فیلم وجود نداشته باشد.

بخش سینما و تلویزیون تبیان


منبع : روزنامه تهران‌امروز / فهیمه پناه‌آذر

کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه